جمال الدين محمد الخوانساري
606
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
به « دور بودن همتها » يا بلندى آنهاست ومراد اينست كه هر گاه طلب كنى مطالب بلند طلب كن وپست همت مباش ، ويا جدّ واهتمام داشتن در آنها ، ومراد اينست كه هر گاه مطلبي را طلب كنى بايد كه همت قوى بر آن گمارى تا حاصل شود وسستى در آن نكنى زيرا كه با همت سست أكثر اينست كه مطلب بعمل نمىآيد وباعث خفت وذلّت اين كس مىشود ، ومراد به « گرامى فيروزى بودن نزد غلبه » اينست كه هر گاه غلبه كنى بر كسى كه گناهى نسبت بتو كرده باشد بهمان غلبه خشنود شو وعفو كن أو را ودر گذر از آن . 7162 كن جميل العفو إذا قدرت ، عاملا بالعدل إذا ملكت . باش نيكو عفو هر گاه قادر شوى ، عمل كننده بعدل هر گاه مالك شوى ، يعنى هر گاه قادر شوى بر انتقام از صاحب گناهى ، أو را بنيكوئى عفو كن وبگذر از گناه أو بنرمى ولطف ، وهرگاه مالك عمل واختياري شوى ، بعدل عمل كن وظلم وستم وحيف وجورى مكن . 7163 كن عاقلا في امر دينك ، جاهلا في امر دنياك . باش عاقل در امر دين خود ، جاهل در أمر دنياي خود ، يعنى سعى كن از براي عاقل شدن در أمور دين خود بتحصيل علوم وفكر وتأمّل وآنچه سبب آن تواند شد ، وسعى مكن از براي عاقل شدن در أمور دنيا وتحصيل وقوف در آنها ، اگر جاهل باشى باش چندان زيان وخسرانى بر آن مترتّب نشود . 7164 كن في الدّنيا ببدنك ، وفي الآخرة بقلبك وعملك . باش در دنيا ببدن خود ، ودر آخرت بدل خود وعمل خود . يعنى بدل هميشه در فكر آخرت باش وتحصيل تهيهء توشهء آن وجستن وسيلهء رستگارى در آن وأعمال تو همه از براي آن باشد .